Pismo do Iwana Paskiewicza w sprawie funduszy na reperację kościoła w Garbowie z 1854 r.

Jan Jezierski (zm. 1858 r.), który przeszedł do historii jako przeciwnik powstania listopadowego i detronizacji cara Mikołaja I, właściciel ziemski Garbowa i Ryk, wykorzystał w różnych sprawach swe wpływy u namiestnika Królestwa Polskiego feldmarszałka Iwana Paskiewicza znienawidzonego przez Polaków za prześladowania popowstaniowe. Jedną z nich była sprawa pieniędzy ze spadku po biskupie sufraganie lubelskim Mateuszu Maurycym Wojakowskim (zm. 2 lutego 1845 r.), który przez 42 lata był proboszczem parafii w Garbowie. Na podstawie ukazu carskiego z dnia 25 grudnia/6 stycznia 1823/1824 r. (druga data podaje dzień według kalendarza juliańskiego) czwarta część majątku zmarłego duchownego miała przypadać kościołowi, w którym pozostawał on przed śmiercią. Sukcesorzy biskupa Wojakowskiego postarali się u feldmarszałka Iwana Paskiewicza o zwolnienie z obowiązkowej części opłaty na rzecz kościoła w Garbowie, na co otrzymali Decyzję z dnia 21 października/2 listopada 1846 r. W latach 50. XIX wieku Dozór Kościoła Garbowskiego, którego prezesem był Jan Jezierski, podjął starania o przeprowadzenie reperacji świątyni. Opracowany został kosztorys remontu na sumę 4008 rubli i 22 kopiejek zatwierdzony przez Komisję rządową Spraw Wewnętrznych i Duchownych. W 1854 r. Jan Jezierski wystosował prośbę do Iwana Paskiewicza, aby przywrócił on do funduszu kościoła garbowskiego sumę darowaną spadkobiercom biskupa Wojakowskiego. Przygotował on pismo, w którym stwierdził, że namiestnik musiał być wprowadzony w błąd przez sukcesorów księdza Wojakowskiego zwalniając ich z przekazania opłaty na fundusz kościoła w Garbowie, który wymagał kosztownego remontu. Napisał do Paskiewicza następujące słowa: „Taki upadek kościoła naszej Parafii nastąpił z winy i opuszczenia zmarłego Proboszcza Wojakowskiego lat 42 żadnej reperacji nie uskuteczniającego, łaskawa zaś dla Jego Sukcessorów wyżej powołana Decyzja Waszej Książęcej Mości wydaną być musiała nie inaczej jak na przedstawieniu Władz, iż zmarły Ksiądz Wojakowski pozostawił w dobrym stanie Kościół i zabudowania Plebańskie. – gdy zaś przedstawienie podobne było nierzetelnym i stronniczym dla Sukcessorów Wojakowskiego, bo Dozór Kościelny Garbowski zaraz z śmiercią Jego w 1845 r. doniósł Namiestnikowi Powiatu Lubelskiego i Rządowi Gubernialnemu o zrujnowaniu zabudowań Kościoła a nadto i dzisiejsza restauracya tak wielka i konieczna przekonać dostatecznie w tem Waszą Książęcą Mość potrafi”. Pod prośbą podpisał się prezes Dozoru Kościoła Garbowskiego Jan hrabia Jezierski kolator parafii w Garbowie oraz i członkowie Dozoru: Dionizy Trzciński z Lesiec, Benedykt Iżycki z Ługowa oraz Tomasz Wasiutyński właściciel majątku w Mosznej. Spisano ją w Garbowie w dniach 4 i 6 sierpnia 1854 r.
List bardzo długo leżał bez odpowiedzi na biurkach rosyjskich urzędników. W końcu po czterech latach od jego wystosowania, został pozytywnie rozpatrzony przez Paskiewicza. Przychylił się on do prośby Dozoru Kościelnego w Garbowie i polecił przekazanie na fundusz kościoła w Garbowie sumy 318 rubli i 75 kopiejek, jaka pozostała jeszcze ze spadku po biskupie Wojakowskim przejętym do dyspozycji przez urzędników carskich. W dokumentach czytamy: „Sekretarz Stanu przy Radzie Administracyjnej Królestwa Odezwą z d. 1/13 lutego r.b. N. 580 zawiadomił komisję, że J.O. Książe Namiestnik Królestwa zezwolić raczył aby kwota Ru. 318 kop. 75 jakaby przypadała na kościół w Garbowie z proporcyonalnego rozkładu sumy Ru. 3144 kop. 28 ½ stanowiącej legitymę Kościelną ze spadku po niegdyś Księdzu Biskupie Wojakowskim pomiędzy tenże Kościół i Katedrę Lubelską udzielona była dla Kościoła w Garbowie z funduszu do dyspozycji Rady Administracyjnej zachowanego i pomieszczonego na lokacyi w Banku Polskim” . Po decyzji Paskiewicza przekazaniem pieniędzy na fundusz kościoła garbowskiego zajęła się Komisja Rządowa Spraw Wewnętrznych i Duchownych, która zwróciła się do Komisji Rządowej Przychodów i Skarbu o przelanie tych pieniędzy na fundusz wieczysty reperacji Kościoła w Garbowie. Suma ta została przekazana przez Bank Polski z Kasy Głównej Królestwa Polskiego na fundusz na reperację kościoła w Garbowie w dniu 8/20 kwietnia 1858 r. W tym samym roku zmarł Jan hrabia Jezierski, co być może miało jakiś wpływ na zajęcie się sprawą przez Paskiewicza.

jezierski 2

Zniszczona płyta nagrobna prawdopodobnie syna Jana Jezierskiego w podziemiach starego kościoła w Garbowie. Więcej zdjęć: http://garbow.parafia.info.pl/index.php?p=showart&id=45&ak=1&what=7

Godny podkreślenia jest fakt, że interwencja przyczyniła się do zmiany wcześniejszej decyzji feldmarszałka Iwana Paskiewicza i umożliwiła odzyskanie ze wspólnej kasy części pieniędzy, które powinny przypaść kościołowi garbowskiemu. Swoją drogą Jan Jezierski w piśmie do Paskiewicza nie omieszkał postawić w złym świetle biskupa Mateusza Maurycego Wojakowskiego, który zasłużył się patriotyczną postawą podczas powstania listopadowego za co został zesłany do Rosji. Jako proboszcz garbowski zachęcał on swoich parafian do budowy nowej świątyni parafialnej. Uchronił on także przed konfiskatą podczas wojny polsko-rosyjskiej w 1831 r. cenny garbowski dzwon z początku XVI wieku.

Archiwum Państwowe w Lublinie, RGL Adm. 357, k. 58, 68, 69.

Agnieszka Nalewajek

Podziel się artykułem na: Share on FacebookTweet about this on TwitterShare on Google+Email this to someone

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Top