Afrykański pomór świń (ASF) to najbardziej groźna, wirusowa choroba świń i dzików na świecie. Ludzie są odporni na ten wirus i nie stwarza on bezpośredniego zagrożenia dla ich zdrowia i życia. W 2007 roku zaobserwowano pierwsze objawy ASF w Gruzji, wybito tam ok. 87% świń. Choroba ta przemieszcza się w kierunku Polski i Unii Europejskiej przez kraje Federacji Rosyjskiej. 5 maja 2012 roku Ukraina poinformowała opinię publiczną o podejrzanych działaniach na terenie Białorusi. Ta odpowiedziała, że są to ćwiczenia symulacyjno realistyczne na wypadek afrykańskiego pomoru świń. Dopiero 19 czerwca 2013 roku Białoruś pod naciskiem Światowej Organizacji Zdrowia ogłosiła oficjalnie występowanie ognisk ASF w odległości 170 km od granicy z Polską. Obecnie na Białorusi jest 460 ognisk, z czego najbliższe 120 km od Białegostoku. Ponieważ władze Białorusi nie płacą rekompensaty za padłe lub zutylizowane zwierzęta rolnicy ratując swoją sytuację finansową ubijają tuczniki niejednokrotnie zarażone wirusem ASF i sprzedają mięso i wyroby w całym kraju. Karmienie zwierząt odpadkami kuchennymi powoduje zarażenie kolejnych stad, dodatkowo padłe zwierzęta zakopywane są w płytkich dołach lub porzucane w lesie, co stanowi kolejne źródło rozprzestrzeniania się tej choroby. Najczęściej wprowadzenie wirusa ASF do kraju wolnego od choroby następuje przez transport mięsa, odpadki kuchenne i poubojowe pochodzące od chorych świń lub dzików, za pośrednictwem osób odwiedzających gospodarstwo szczególnie ze wschodu lub zakażonej paszy, wody czy narzędzi. Wirus na większą odległość może być przewieziony niezdezynfekowanymi środkami transportu, w zamrożonym mięsie może przetrwać 1000 dni. Nie należy wprowadzać do gospodarstwa zwierząt niewiadomego pochodzenia. Inkubacja wirusa u świń trwa od 8 do 10 dni.
Jak rozpoznać ASF? U świń mogą wystąpić następujące objawy: wysoka temperatura (przy czym świnie nie tracą apetytu), sinica skóry uszu, brzucha i boków ciała, duszności, pienisty lub krwisty wypływ z nosa, biegunka z domieszką krwi. Padnięcia świń w każdej grupie wiekowej sięgają do 100%. Takie objawy należy bezzwłocznie zgłaszać lekarzowi weterynarii. Choroba w Polsce zwalczana jest z urzędu, za świnie padłe, zabite przysługuje odszkodowanie z budżetu państwa. Kraj w którym wystąpi Afrykański pomór świń jest narażony na duże straty ekonomiczne w przetwórstwie mięsnym i hodowli. Od następnego dnia po pojawieniu się ogniska choroby wstrzymany zostanie eksport świń i mięsa wieprzowego oraz jego przetworów. Może być wznowiony ponownie po roku od zwalczenia ostatniego ogniska ASF.
Wbrew pozorom ASF oprócz hodowców trzody chlewnej dotyczy wszystkich rolników. W razie wykrycia ogniska na 42 dni w promieniu 3 km tworzona jest strefa ochronna. W tym okresie na terenie objętym ochroną, zakazuje się jakiejkolwiek sprzedaży plonów i płodów uzyskanych przez rolników. Zatem co zrobić z mlekiem, a w sezonie owocami, warzywami i innymi płodami rolnymi? Takich pytań bez odpowiedzi jest o wiele więcej, a zagrożenie jest bardzo realne.
Gustaw Jędrejek
źródło: Wspólnota Garbowska 2013, nr 3-4
